โรคอารมณ์แปรปรวนตามฤดูกาล (SAD) เป็นโรคซึมเศร้าประเภทหนึ่งที่เกิดขึ้นตามฤดูกาล โดยปกติจะเริ่มขึ้นในช่วงปลายฤดูใบไม้ร่วงและต้นฤดูหนาวและจะหายไปในช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูร้อน บางคนมีอาการซึมเศร้าที่เริ่มในฤดูใบไม้ผลิหรือฤดูร้อน แต่ก็พบได้น้อยกว่ามาก อาการของโรคอารมณ์แปรปรวนตามฤดูกาล อาจรวมถึง

• ความเศร้า
• มุมมองที่มืดมน
• รู้สึกสิ้นหวัง ไร้ค่า และหงุดหงิดง่าย
• สูญเสียความสนใจหรือความสุขในกิจกรรมที่คุณเคยชอบ
• พลังงานต่ำ
• นอนหลับยากหรือนอนมากเกินไป
• ความอยากคาร์โบไฮเดรตและการเพิ่มน้ำหนัก
• ความคิดเรื่องความตายหรือการฆ่าตัวตาย

โรคอารมณ์แปรปรวนตามฤดูกาล อาการซึมเศร้าประเภทหนึ่ง พบได้บ่อยในผู้หญิง

โรคอารมณ์แปรปรวนตามฤดูกาล พบได้บ่อยในผู้หญิง คนหนุ่มสาว และผู้ที่อาศัยอยู่ห่างไกลจากเส้นศูนย์สูตร นอกจากนี้ คุณยังมีแนวโน้มที่จะเป็นโรคอารมณ์แปรปรวนตามฤดูกาล หากคุณหรือสมาชิกในครอบครัวมีอาการซึมเศร้า

ไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของ โรคอารมณ์แปรปรวนตามฤดูกาล นักวิจัยพบว่าผู้ที่มีภาวะ SAD อาจมีความไม่สมดุลของสารเซโรโทนิน ซึ่งเป็นสารเคมีในสมองที่ส่งผลต่ออารมณ์ของคุณ ร่างกายของพวกเขายังสร้างเมลาโทนินมากเกินไป ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ควบคุมการนอนหลับ และวิตามินดีไม่เพียงพอ

การรักษาหลักสำหรับโรคอารมณ์แปรปรวนตามฤดูกาล คือการบำบัดด้วยแสง แนวคิดเบื้องหลังการบำบัดด้วยแสงคือการแทนที่แสงแดดที่คุณพลาดไปในช่วงฤดูใบไม้ร่วงและฤดูหนาว คุณนั่งอยู่หน้ากล่องบำบัดด้วยแสงทุกเช้าเพื่อรับแสงประดิษฐ์ที่สว่างสดใสทุกวัน แต่บางคนที่เป็นโรคอารมณ์แปรปรวนตามฤดูกาล ไม่ตอบสนองต่อการบำบัดด้วยแสงเพียงอย่างเดียว ยาต้านอาการซึมเศร้าและการบำบัดด้วยการพูดคุยสามารถลดอาการโรคอารมณ์แปรปรวนตามฤดูกาลได้ทั้งแบบเดี่ยวหรือร่วมกับการบำบัดด้วยแสง

ข้อมูล : NIH สถาบันสุขภาพจิตแห่งชาติ
ภาพ : Pexels

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ

ถามว่า โรคการกินผิดปกติ มีจริงหรือ? คืออะไร? ความผิดปกติของการกินเป็นโรคทางสุขภาพจิตที่ร้ายแรง เป็นปัญหาที่เกี่ยวกับความคิด และพฤติกรรมการกิน คืออาจกินน้อยกว่าหรือมากกว่าที่ต้องการเสมอ

สิ่งเหล่านี้ส่งผลต่อความสามารถของร่างกายในการรับสารอาหารที่เหมาะสม นำไปสู่ปัญหาสุขภาพ เช่น ปัญหาเกี่ยวกับหัวใจและไตหรือบางครั้งอาจถึงแก่ชีวิตได้ แต่มีการรักษาที่สามารถช่วยได้

โรคการกินผิดปกติ มีกี่ประเภท?

ความผิดปกติของการกินที่พบบ่อย ได้แก่

1. การกินมากเกินไป ซึ่งเป็นการกินที่ควบคุมไม่ได้ ผู้ที่เป็นโรคการกินมากเกินไปยังคงกินต่อไปแม้จะอิ่มแล้วก็ตาม พวกเขากินบ่อยจนรู้สึกอึดอัดมาก หลังจากนั้นมักจะมีความรู้สึกผิด อับอาย และทุกข์ใจ การกินมากเกินไปบ่อยเกินไปอาจทำให้น้ำหนักขึ้นและเป็นโรคอ้วนได้ โรคการกินมากเกินไปเป็นโรคการกินที่พบได้บ่อยที่สุดในสหรัฐอเมริกา
2. Bulimia Nervosa ผู้ที่เป็นโรคบูลิเมีย เนอร์โวซา จะมีช่วงเวลากินมากเกินไป แต่หลังจากนั้นก็กำจัดด้วยการทำให้อาเจียนหรือใช้ยาระบาย พวกเขาอาจออกกำลังกายมากเกินไปหรือเร็วเกินไป ผู้ที่เป็นโรคนี้อาจมีน้ำหนักน้อย น้ำหนักปกติ หรือน้ำหนักเกินเล็กน้อย
3. อาการเบื่ออาหาร (Anorexia Nervosa) ผู้ที่มีอาการเบื่ออาหาร หลีกเลี่ยงอาหาร จำกัดอาหารอย่างรุนแรง หรือกินอาหารบางชนิดในปริมาณที่น้อยมาก พวกเขาอาจมองว่าตัวเองมีน้ำหนักเกิน แม้ว่าพวกเขาจะมีน้ำหนักน้อยจนเป็นอันตรายก็ตาม Anorexia Nervosa เป็นโรคที่พบได้น้อยที่สุดในบรรดาโรคการกินทั้งสามชนิด แต่มักเป็นโรคที่ร้ายแรงที่สุด มีอัตราการเสียชีวิตสูงที่สุดในบรรดาโรคทางจิตใดๆ

สาเหตุการกินผิดปกติคืออะไร
ไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริงของความผิดปกติของการกินอาหาร นักวิจัยเชื่อว่าความผิดปกติของการกินเกิดจากปฏิสัมพันธ์ที่ซับซ้อนของปัจจัยต่างๆ ซึ่งรวมถึงปัจจัยทางพันธุกรรม ชีวภาพ พฤติกรรม จิตวิทยา และสังคม

ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นโรคการกินผิดปกติ
ทุกคนสามารถเป็นโรคการกินผิดปกติได้ แต่จะพบได้บ่อยในผู้หญิง ความผิดปกติของการกินอาหารมักเกิดขึ้นในช่วงวัยรุ่นหรือวัยหนุ่มสาว แต่ผู้คนยังสามารถพัฒนาได้ในช่วงวัยเด็กหรือช่วงหลังของชีวิต

1. อาการของการกินมากเกินไป

• การกินอาหารในปริมาณมากผิดปกติในระยะเวลาที่กำหนด เช่น 2 ชั่วโมง
• กินได้แม้ไม่หิว
• กินเร็วในช่วงที่ดื่มมาก
• กินกันจนอิ่มหนำสำราญ
• กินคนเดียวหรือในที่ลับเพื่อหลีกเลี่ยงความอับอาย
• รู้สึกเป็นทุกข์ ละอายใจ หรือรู้สึกผิดเกี่ยวกับการกินอาหารของตัวเอง
• อดอาหารบ่อย น้ำหนักอาจไม่ลด

2. อาการของ Bulimia Nervosa จะมีความคล้ายอาการเดียวกับการกินมากเกินไป รวมถึงการพยายามกำจัดอาหารหรือน้ำหนักหลังกิน

• การล้างพิษ ทำให้ตัวเองอาเจียนหรือใช้ยาระบายหรือสวนทวาร
• ออกกำลังกายอย่างหนักและมากเกินไป
• ถือศีลอด

เมื่อเวลาผ่านไป Bulimia Nervosa อาจทำให้เกิดปัญหาสุขภาพเช่น

• คออักเสบเรื้อรังและเจ็บคอ
• ต่อมน้ำลายบริเวณคอและกรามบวม
• เคลือบฟันสึกและเสียวฟันและฟันผุ มากขึ้นเรื่อยๆ สาเหตุนี้เกิดจากการสัมผัสกับกรดในกระเพาะอาหารทุกครั้งที่อาเจียน
• โรคกรดไหลย้อน และปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหารอื่นๆ
• ภาวะขาดน้ำอย่างรุนแรงจากการชำระล้าง
• ความไม่สมดุลของอิเล็กโทรไลต์ ซึ่งอาจเกิดจากระดับโซเดียม แคลเซียม โพแทสเซียม และแร่ธาตุอื่นๆ ที่ต่ำหรือสูงเกินไป ซึ่งอาจนำไปสู่โรคหลอดเลือดสมองหรือหัวใจวายได้

3. อาการของการเบื่ออาหาร (Anorexia Nervosa) จะมีลักษณะ

• กินน้อยจนอดอาหาร
• ออกกำลังกายหนักและมากเกินไป
• ความบางเฉียบ
• กลัวน้ำหนักขึ้นอย่างแรง
• ภาพลักษณ์ร่างกายที่บิดเบี้ยว – มองว่าตัวเองมีน้ำหนักเกินแม้ว่าคุณจะมีน้ำหนักน้อยเกินไปก็ตาม

เมื่อเวลาผ่านไป อาการเบื่ออาหารทางประสาทอาจทำให้เกิดปัญหาสุขภาพได้ เช่น

• การทำให้กระดูกบางลง (osteopenia หรือ osteoporosis)
• โรคโลหิตจางเล็กน้อย
• การสูญเสียกล้ามเนื้อและความอ่อนแอ
• ผมและเล็บเปราะบาง
• ผิวแห้งเป็นจ้ำหรือเหลือง
• การเจริญเติบโตของขนทั่วร่างกาย
• ท้องผูกอย่างรุนแรง
• ความดันโลหิตต่ำ
• การหายใจและชีพจรช้าลง
• รู้สึกหนาวตลอดเวลา เนื่องจากอุณหภูมิภายในร่างกายลดลง
• รู้สึกเป็นลมวิงเวียนหรืออ่อนแรง
• รู้สึกเหนื่อยตลอดเวลา
• ภาวะมีบุตรยาก
• สร้างความเสียหายต่อโครงสร้างและการทำงานของหัวใจ
• ความเสียหายของสมอง
• ความล้มเหลวของอวัยวะหลายส่วน

Anorexia Nervosa อาจถึงแก่ชีวิตได้ ผู้ที่มีความผิดปกตินี้บางคนเสียชีวิตด้วยโรคแทรกซ้อนจากความอดอยาก และคนอื่นๆ เสียชีวิตจากการฆ่าตัวตาย

ผู้ที่มีความผิดปกติในการกินอาหารบางคนอาจมีความผิดปกติทางจิต อื่นๆ (เช่น ภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวล) หรือปัญหาเกี่ยวกับการใช้สารเสพติด

การวินิจฉัยโรคการกินผิดปกติเป็นอย่างไร

• ประวัติทางการแพทย์ ซึ่งรวมถึงการถามเกี่ยวกับอาการ สิ่งสำคัญคือต้องซื่อสัตย์เกี่ยวกับพฤติกรรมการกินและการออกกำลังกาย เพื่อให้ผู้ให้บริการสามารถช่วยคุณได้
• การตรวจร่างกาย
• การตรวจเลือดหรือปัสสาวะเพื่อหาสาเหตุที่เป็นไปได้อื่นๆ ของอาการของคุณ
• การทดสอบอื่นๆ เพื่อดูว่าคุณมีปัญหาสุขภาพอื่นๆ ที่เกิดจากความผิดปกติของการกินอาหารหรือไม่ สิ่งเหล่านี้อาจรวมถึงการทดสอบการทำงานของไตและการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG หรือ ECG)

การรักษาความผิดปกติของการกินมีอะไรบ้าง

แผนการรักษาความผิดปกติของการกินอาหารจะปรับให้เหมาะกับความต้องการของแต่ละบุคคล

• จิตบำบัดรายบุคคล กลุ่ม และ/หรือครอบครัว การบำบัดเฉพาะบุคคลอาจรวมถึงวิธีการทางความคิดและพฤติกรรม ซึ่งจะช่วยให้คุณสามารถระบุและเปลี่ยนความคิดเชิงลบและไม่เป็นประโยชน์ได้ นอกจากนี้ยังช่วยให้สร้างทักษะการเผชิญปัญหาและเปลี่ยนรูปแบบพฤติกรรม
• การดูแลทางการแพทย์และการเฝ้าติดตามรวมถึงการดูแลภาวะแทรกซ้อนที่อาจก่อให้เกิดความผิดปกติของการกินอาหาร
• การให้คำปรึกษาด้านโภชนาการ แพทย์ พยาบาล และที่ปรึกษาจะช่วยให้กินอาหารที่มีประโยชน์เพื่อให้ได้น้ำหนักที่เหมาะสม
• ยา เช่น ยากล่อมประสาทยารักษาโรคจิต หรือยาควบคุมอารมณ์ อาจช่วยรักษาความผิดปกติในการกินอาหารบางอย่างได้ ยายังสามารถช่วยอาการซึมเศร้าและอาการวิตกกังวลที่มักเกิดขึ้นพร้อมกับการกินที่ผิดปกติ

ผู้ป่วยบางรายที่มีความผิดปกติในการกินอาหารขั้นรุนแรงอาจต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลหรือในโปรแกรมการรักษาที่อยู่อาศัย โปรแกรมการรักษาที่อยู่อาศัยรวมบริการที่อยู่อาศัยและการรักษา

NIH: สถาบันสุขภาพจิตแห่งชาติ

ข้อมูล : medlineplus.gov/healthtopics.html
ภาพ : Pexels

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ