รู้จักไซโคลตรอนและเพทสแกน นวัตกรรมเพื่อการตรวจวินิจฉัยโรค
ไซโคลตรอนและเพทสแกน ทำความรู้จักเทคโนโลยีที่ใช้ตรวจรอยโรค
ปัจจุบันมีเครื่องมือทางเวชศาสตร์นิวเคลียร์ที่ถูกนำมาใช้ตรวจหาความผิดปกติของร่างกายได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ คือ เพทสแกน (PET Scan) และไซโคลตรอน โดยเครื่องมือทั้งสองช่วยให้แพทย์สามารถตรวจสอบและวินิจฉัยโรคได้อย่างละเอียด เพื่อประเมินและวางแผนการรักษาผู้ป่วยได้อย่างเหมาะสม
ในบทความนี้ เราจะพาไปทำความรู้จักเกี่ยวกับไซโคลตรอนและเพทสแกน เพื่อให้คุณเข้าใจถึงความสำคัญของการใช้เครื่องมือทั้งสองมากขึ้น
รู้จัก ‘ไซโคลตรอน’ และ ‘เพทสแกน’ เทคโนโลยีเวชศาสตร์นิวเคลียร์ ตรวจวินิจฉัยแม่นยำด้วยภาพถ่ายรังสี
ไซโคลตรอน (Cyclotron) คือ เครื่องเร่งอนุภาคที่ใช้สนามแม่เหล็กไฟฟ้าเร่งอนุภาคประจุไฟฟ้าให้พุ่งชนเป้าที่กำหนด เกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์และผลิตออกมาเป็นสารเภสัชรังสี (Radiopharmaceuticals) ที่มีอายุสั้น เนื่องจากสารเภสัชรังสีเหล่านี้สลายตัวอย่างรวดเร็ว จึงต้องผลิตในสถานที่ที่อยู่ใกล้กับจุดตรวจ เพื่อนำไปฉีดเข้าสู่ร่างกายผู้ป่วยและป้อนให้เครื่องเพทสแกนสร้างภาพวินิจฉัยต่อไปได้ทันเวลา
เพทสแกน (PET SCAN) คือ เครื่องมือตรวจทางเวชศาสตร์นิวเคลียร์สำหรับสร้างภาพการทำงานระดับโมเลกุล ช่วยให้เห็นการทำงานและความผิดปกติของเซลล์ เนื้อเยื่อ และอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกาย โดยใช้สารเภสัชรังสีจากเครื่องไซโคลตรอน เช่น 11C, 13N, 15O, 18F มาป้อนให้เครื่องเพทสแกนสแกนหาความผิดปกติในร่างกายต่อไป
ศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติของโรงพยาบาลจุฬาภรณ์
ศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ ได้รับการรับรองมาตรฐานจาก EARL (Research For Life) ซึ่งเป็นองค์กรภายใต้สมาคมเวชศาสตร์นิวเคลียร์แห่งยุโรป (European Association of Nuclear Medicine: EANM) โดยตรง ถึง 2 รายการ ได้แก่ PET/CT Accreditation 2022 เป็นศูนย์แห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทย และ PET/MRI Accreditation 2022 เป็นศูนย์แห่งแรกและแห่งเดียวในระดับภูมิภาคเอเชีย
นอกจากนี้ยังได้รับการสนับสนุนและรับรองจากองค์กร European Organization for Research and Treatment of Cancer (EORTC) Imaging Group รวมถึงมีความร่วมมือกับ Quantitative Imaging Biomarkers Alliance (QIBA) ภายใต้ RSNA ในการกำหนดมาตรฐานร่วมกันระหว่างอเมริกาและยุโรป
ภายในศูนย์มีเครื่องไซโคลตรอนที่ใช้สำหรับผลิตสารเภสัชรังสีมากถึง 25 ชนิด โดยเป็นศูนย์เพทแห่งแรกและแห่งเดียวที่ได้รับการรับรองด้วยมาตรฐานสูงสุดของการตรวจสารเภสัชรังสี 18F (18F-Standard 2) และสารเภสัชรังสี 68Ga (68Ga-Standard 2) ครบครันทุกระบบ
นอกจากนี้ ในศูนย์ยังมีเครื่อง Pet CT Scan รวมถึง Digital PET/CT Biograph Vision 600 Edge เครื่องแรกในไทยที่นำ ALPHA ปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูงมาใช้งาน ซึ่ง Flow Motion AI เป็นหนึ่งในระบบ AI ของเพทสแกนรุ่นนี้ ช่วยให้ระบุตำแหน่งอวัยวะและบันทึกข้อมูลผู้ป่วยได้อย่างแม่นยำขึ้น
เพทสแกนใช้ตรวจโรคอะไรได้บ้าง
เพทสแกน (PET CT) เป็นเทคโนโลยีที่ถูกนำมาใช้ในการตรวจหารอยโรคต่าง ๆ ได้แก่ โรคมะเร็ง โรคหัวใจ โรคต่อมไร้ท่อ โรคทางเดินอาหาร รวมถึงโรคทางระบบประสาท เช่น ภาวะสมองเสื่อม ด้วยการฉีดสารเภสัชรังสีเข้าสู่ระบบในร่างกาย ก่อนให้เครื่อง PET/CT สร้างภาพอวัยวะและการทำงานของระบบในร่างกายเพื่อวินิจฉัยโรคได้อย่างละเอียด
ขั้นตอนและการเตรียมตัวก่อนตรวจเพทสแกน
ก่อนเข้ารับการตรวจร่างกายด้วยเพทสแกน ควรเตรียมตัวให้พร้อม เพื่อให้การตรวจเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีข้อควรปฏิบัติ ดังนี้
- ก่อนเข้ารับการตรวจร่างกายด้วยเครื่อง PET CT
- งดอาหารและเครื่องดื่มอย่างน้อย 6 ชั่วโมง เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด
- งดออกกำลังกายก่อนตรวจร่างกายอย่างน้อย 24 ชั่วโมง
- งดสวมเครื่องประดับในวันตรวจร่างกาย
- หากเป็นผู้ป่วยเบาหวาน ควรแจ้งแพทย์ก่อน และปฏิบัติตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัดก่อนตรวจร่างกาย
- วันเข้ารับการตรวจร่างกายด้วยเครื่อง PET CT
- เจาะเลือดวัดระดับน้ำตาลก่อนตรวจ
- เจ้าหน้าที่ฉีดสารเภสัชรังสีเข้าสู่หลอดเลือดดำ
- รอให้สารกระจายตัวประมาณ 1 ชั่วโมง
- เจ้าหน้าที่พาเข้าเครื่องสแกน ระหว่างตรวจให้นอนนิ่ง
- หลังตรวจร่างกายด้วยเครื่อง PET CT
- แพทย์ให้คำแนะนำหลังตรวจร่างกายเสร็จ
- สามารถกลับบ้านได้ทันที และสามารถทานอาหารตามปกติได้
- ดื่มน้ำให้มากเพื่อขับสารเภสัชรังสีออกจากร่างกายโดยเร็ว
ไซโคลตรอนและเพทสแกน จุฬาภรณ์ ตัวช่วยค้นหาโรค เพื่อวางแผนรักษาอย่างเหมาะสม
ไซโคลตรอนและเพทสแกน (PET/CT) คือ เครื่องมือที่ช่วยให้แพทย์สามารถตรวจโรคต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยฉีดสารเภสัชรังสีเข้าสู่หลอดเลือดดำเพื่อให้เครื่องเพทค้นหาความผิดปกติของเซลล์ เนื้อเยื่อ หรือการทำงานของอวัยวะได้อย่างรวดเร็ว ช่วยให้วางแผนการรักษาโรคต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สำหรับผู้ที่สนใจใช้บริการตรวจโรคต่าง ๆ เช่น โรคมะเร็ง โรคหัวใจ โรคต่อมไร้ท่อ รวมถึงโรคอื่น ๆ ด้วยเครื่องไซโคลตรอนและเพทสแกน สามารถใช้บริการกับศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติโรงพยาบาลจุฬาภรณ์ เพื่อหาสาเหตุของความผิดปกติภายในร่างกายได้อย่างรวดเร็ว และรักษาโรคได้อย่างเหมาะสมต่อไป
