ชีวิตขมของ ซานาเอะ ทาคาอิชิ นายกฯ หญิงคนแรก ผู้เอาชนะค่านิยมสุดขั้ว

“เก็บค่าเล่าเรียนไว้ให้น้องชาย” เพราะเป็นหญิงจึงถูกเลือกปฎิบัติ! ซานาเอะ ทาคาอิจิ นายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกของประเทศญี่ปุ่น หญิงแกร่งที่ทลายสังคมการเมืองชายเป็นใหญ่ของแดนอาทิตย์อุทัยมาหลายร้อยปี

เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2568 ถือเป็นวันที่วงการการเมืองของประเทศญี่ปุ่นต้องจารึกเหตุการณ์สำคัญที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ เมื่อรัฐสภาลงมติเลือก ซานาเอะ ทาคาอิชิ (Sanae Takaichi) วัย 64 ปี จากพรรคเสรีประชาธิปไตย (Liberal Democratic Party – LDP) ดำรงตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 104 ซึ่งเป็นผู้หญิงคนแรกของประเทศ โดยการขึ้นสู่อำนาจนี้ถือเป็นการทลายสังคมการเมืองชายเป็นใหญ่ของแดนอาทิตย์อุทัยมาหลายร้อยปี แต่ความสำเร็จอันนี้ไม่ได้ได้มาง่ายๆ เพราะเบื้องหลังของมันคือการดิ้นรนต่อสู้กับอคติทางเพศที่ฝังรากลึก ซึ่งเธอต้องเผชิญและฝ่าฟันมาตลอด

ถูกปฏิเสธด้านการศึกษาด้วยเหตุผลทางเพศ

ทาคาอิจิ เกิดเมื่อปี 1961 เป็นคนจังหวัดนาระ เมืองหลวงที่เก่าแก่ของญี่ปุ่น ชีวิตของเธอในวัยเด็ก ต้องเผชิญกับอคติทางเพศที่ฝังรากลึกในสังคมญี่ปุ่น เมื่อครอบครัวซึ่งไม่ได้มีฐานะร่ำรวย ตัดสินใจเก็บเงินส่วนใหญ่ไว้เป็นค่าเล่าเรียนให้น้องชายของเธอ ทั้งยังตั้งเงื่อไขว่า “ถ้าเธอไม่เรียนวิทยาลัยชุมชน ครอบครัวจะไม่จ่ายค่าเล่าเรียนให้เธอ” ด้วยเหตุผล “เพราะในอนาคตเธอก็ต้องแต่งงาน” แต่ด้วยความที่เป็นคนไม่ยอมแพ้ ขยันหมั่นเพียร และใฝ่รู้ ทาคาอิจิ จึงตัดสินใจเรียนบริหารธุรกิจที่มหาวิทยาลัยโกเบ เธอใช้เวลาเดินทางไปกลับวันละ 6 ชั่วโมง เพราะครอบครัวไม่ให้เธออยู่หอพักก่อนแต่งงาน ทั้งยังต้องทำงานพาร์ทไทม์เพื่อจ่ายค่าเล่าเรียนด้วยตัวเอง แต่ความขมขื่นในชีวิตหล่อหลอมให้เป็นนักสู้

จุดเริ่มต้นเส้นทางนักการเมือง

ทาคาอิจิมีความฝันอยากจะเป็นนักการเมืองตั้งแต่อายุ 24 ปี เพื่อเข้าใกล้ความฝันนี้ทำให้เธออยากรู้เกี่ยวกับความขัดแย้งทางการค้าระหว่างสหรัฐอเมริกากับญี่ปุ่นทวีความรุนแรงในสมัยนั้น เธอจึงตัดสินใจไปสหรัฐอเมริกา เพื่อเข้าฝึกงานที่พรรคเดโมแครต ในสำนักงานของ แพทริเซีย ชโรเดอร์ ซึ่งประสบการณ์จากต่างประเทศทำให้เธอเข้าใจการเมืองตะวันตกเป็นอย่างดี

โดยปี 1989 เธอได้กลายเป็นผู้ประกาศข่าวของสถานีโทรทัศน์อาซาฮีต่อมา ค.ศ.1992 ทาคาอิจิ ลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งแรกในฐานะผู้สมัครอิสระ แต่ทว่าไม่สามารถคว้าชัยชนะในการเลือกตั้งครั้งนั้นได้

อย่างไรก็ตามเธอไม่ย่อท้อ ต่อมาจึงได้เข้าร่วมพรรคเสรีประชาธิปไตย และกลายเป็นเป็นศิษย์เอกของ อดีตนายกรัฐมนตรีผู้ล่วงลับ ชินโซ อาเบะ นักการเมืองสายอนุรักษนิยมที่มีจุดยืนแข็งกร้าว นับตั้งแต่นั้นก็ได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมาแล้วถึง 10 สมัย โดยแพ้การเลือกตั้งเพียงครั้งเดียว

การทลายสังคมการเมืองชายเป็นใหญ่

ทาคาอิชิ เคยประกาศอย่างชัดเจนว่าเธอชื่นชม มาร์กาเร็ต แทตเชอร์ อดีตนายกรัฐมนตรีหญิงของอังกฤษ และมีเป้าหมายที่จะเป็น “หญิงเหล็ก” ของญี่ปุ่น โดยล่าสุดเธอเอาชนะจากผู้ชายทั้ง 4 ของพรรค โดยได้รับชัยชนะ 237 เสียงในสภาผู้แทนราษฏรอันทรงอิทธิพล และ 125 เสียงในสภาสูง จนทำให้กลายเป็นหญิงคนแรกที่ได้รับเลือกให้เป็นผู้นำพรรค ทั้งที่พรรคนี้เน้นการอนุรักษ์นิยมอย่างสุดโต่ง ซึ่งไม่น่าเชื่อว่าผู้หญิงที่ไม่มีภูมิหลังทางครอบครัวการเมือง จะขึ้นมาเป็นแถวหน้าของวงการการเมืองญี่ปุ่นที่มีระบบชายเป็นใหญ่ นี่ถือเป็นตัวอย่างที่ทรงพลังและท้าทายกรอบของสังคม

ซานาเอะ ทาคาอิจิ — มาร์กาเร็ต แทตเชอร์ และ ทาคาอิชิ นายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกของประเทศญี่ปุ่น

ความย้อนแย้ง

แม้จะทลายกำแพงทางเพศได้ แต่เมื่อมองย้อนกลับไปทาคาอิชิมีแนวคิดแบบอนุรักษ์นิยมอย่างชัดเจน เธอคัดค้านการสมรสเพศเดียวกัน , การอนุญาตให้คู่สมรสสามารถใช้ชื่อสกุลแยกกันได้ รวมถึงการสืบราชบัลลังก์ที่ต้องให้ความสำคัญกับผู้ชายเป็นอันดับแรก โดยระหว่างการหาเสียงครั้งล่าสุดเธอได้ประกาศว่า “เป้าหมายของฉันคือการเป็นสตรีเหล็ก” พร้อมชูนโยบายสำหรับผู้หญิง เช่นการนำค่าใช้จ่ายด้านการจ้างพี่เลี้ยงเด็กมาหักลดหย่อนภาษีได้บางส่วน รวมถึงการเสนอให้มีการลดหย่อนภาษีสำหรับบริษัทที่จัดหาบริการดูแลเด็กภายในองค์กร ซึ่งเป็นเรื่องที่คาดไม่ถึง

การท้าทายครั้งใหม่

เส้นทางสู่ชัยชนะของทาคาอิจิอาจไม่ราบรื่นนัก เพราะต่อจากนี้เธอจะเผชิญกับความไม่แน่นอนมากมาย ไม่ว่าจะเป็นวิกฤตค่าครองชีพของญี่ปุ่น เสถียรภาพทางการเมืองที่เปราะบาง ผลกระทบจากสงครามการค้าของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา ความตึงเครียดเนื่องจากในอดีตเธอได้วิพากษ์วิจารณ์จีนอย่างถึงพริกถึงขิงเนื่องจากมองว่าเป็นภัยคุกคามหลักด้านความมั่นคง