Orthopedic คืออะไร? รู้จักศาสตร์ดูแลกระดูก ข้อ และกล้ามเนื้อ
Orthopedic ดูแลอะไรบ้าง? รู้จักศาสตร์การรักษากระดูกและข้อ
ปัญหาเกี่ยวกับกระดูก ข้อ และการเคลื่อนไหวของร่างกาย เป็นเรื่องที่สามารถเกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน และส่งผลต่อการใช้ชีวิตได้มากกว่าที่คิด ศาสตร์ Orthopedic จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในการรักษากระดูกและข้อ ตั้งแต่อาการที่พบได้ทั่วไปไปจนถึงภาวะที่ต้องได้รับการรักษาเฉพาะทาง บทความนี้จะพามาทำความรู้จักศาสตร์ Orthopedic ให้มากขึ้น และดูว่าการดูแลสุขภาพกระดูกและข้อมีเรื่องใดที่ควรรู้บ้าง
Orthopedic คืออะไร? รู้จักศาสตร์การรักษากระดูก ข้อ และกล้ามเนื้อ
Orthopedic หรือ ออร์โธปิดิกส์ คือสาขาวิชาทางการแพทย์ที่ดูแลเกี่ยวกับ ระบบกล้ามเนื้อและกระดูก (Musculoskeletal System) ครอบคลุมทั้งกระดูก, ข้อต่อ, กล้ามเนื้อ, เส้นเอ็น และโครงสร้างต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวของร่างกาย โดยแพทย์ออร์โธปิดิกส์สามารถวินิจฉัยและรักษาความผิดปกติได้ทั้งด้วยวิธีไม่ผ่าตัด เช่น การใช้ยา กายภาพบำบัด หรืออุปกรณ์พยุง และการผ่าตัดในกรณีที่จำเป็น ตั้งแต่อาการปวดข้อ, กระดูกหัก, ข้อเสื่อม, การบาดเจ็บจากเล่นกีฬา ไปจนถึงปัญหาของกล้ามเนื้อและเส้นเอ็น
Orthopedic แตกต่างจากศัลยกรรมทั่วไปอย่างไร?
ศัลยกรรมทั่วไป (General Surgery) เป็นสาขาศัลยศาสตร์ที่มีขอบเขตกว้าง โดยมักดูแลโรคและการบาดเจ็บของช่องท้อง อวัยวะระบบย่อยอาหาร และต่อมไร้ท่อ รวมถึงไส้เลื่อนและเต้านม เช่น นิ่วในถุงน้ำดี ไส้ติ่งอักเสบ และไส้เลื่อน ส่วน Orthopedic คือสาขาที่เน้นดูแลระบบกระดูกและกล้ามเนื้อโดยเฉพาะ ได้แก่ กระดูก ข้อต่อ กล้ามเนื้อ และเส้นเอ็น จึงมีขอบเขตการรักษาที่เฉพาะเจาะจงกว่า
นอกจากการผ่าตัดแล้ว แพทย์ Orthopedic ยังดูแลการรักษาแบบไม่ผ่าตัดเป็นส่วนสำคัญ เช่น การใช้ยา การทำกายภาพบำบัด การฉีดยาเข้าข้อ หรือการปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ส่วนการผ่าตัดกระดูกและข้อจะพิจารณาเมื่อมีข้อบ่งชี้ เช่น เมื่อการรักษาแบบไม่ผ่าตัดไม่ได้ผล หรือในกรณีบาดเจ็บเฉียบพลันที่ต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว
Orthopedic รักษาโรคและอาการอะไรบ้าง?
แพทย์ออร์โธปิดิกส์ หรือ Orthopedic Surgeon ดูแลความผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อที่ส่งผลต่อการเคลื่อนไหวและการใช้ชีวิตประจำวัน โดยโรคและอาการที่ Orthopedic รักษามีดังนี้
- การบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ เช่น ข้อเคลื่อน เอ็นฉีกขาด หรือการบาดเจ็บของกระดูกและข้อ
- การบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา เช่น กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น หรือข้อต่อได้รับบาดเจ็บจากการออกกำลังกาย รวมถึงเอ็นไขว้หน้าฉีก
- อาการปวดคอและหลัง รวมถึงอาการปวดกล้ามเนื้อจากการนั่งทำงานนาน (Office Syndrome) และปัญหาที่เกี่ยวข้องกับกระดูกสันหลัง เช่น หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
- ปัญหาของมือ ข้อมือ ข้อศอก และเท้า เช่น นิ้วล็อก พังผืดกดทับเส้นประสาท เท้าแบน หรือเท้าผิดรูป
- ความผิดปกติของกระดูกและข้อแต่กำเนิด เช่น เท้าปุก หรือภาวะข้อสะโพกเจริญผิดปกติ
- เนื้องอกของกระดูกและเนื้อเยื่ออ่อน ทั้งชนิดที่ไม่ใช่มะเร็งและชนิดมะเร็ง
โรคทาง Orthopedic ที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง?
โรคทาง Orthopedic มีหลายประเภท เนื่องจากครอบคลุมทั้งกระดูก ข้อต่อ กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหว โดยโรคที่พบได้บ่อยมักเกี่ยวข้องกับการเสื่อมของร่างกาย การใช้งานซ้ำ ๆ หรือการบาดเจ็บจากกิจกรรมต่าง ๆ ดังนี้
- โรคข้อเข่าเสื่อม (Knee Osteoarthritis) เกิดจากกระดูกอ่อนบริเวณข้อเข่าเสื่อมลง ทำให้มีอาการปวด ตึง หรือเคลื่อนไหวข้อได้ลำบาก
- โรคข้อสะโพกเสื่อม (Hip Osteoarthritis) เกิดจากการเสื่อมของข้อสะโพก ทำให้ปวดบริเวณสะโพก ขาหนีบ หรือต้นขา และอาจส่งผลต่อการเดิน
- ข้ออักเสบ (Arthritis) เป็นกลุ่มโรคที่ทำให้เกิดการอักเสบหรือความผิดปกติภายในข้อ ส่งผลให้เกิดอาการปวด บวม และข้อฝืดได้
- โรคกระดูกพรุน (Osteoporosis) ทำให้มวลกระดูกลดลง กระดูกเปราะบางและหักได้ง่าย พบมากในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน และมักไม่มีอาการชัดเจนจนกว่าจะเกิดกระดูกหัก
- กระดูกหัก (Bone Fracture) มักเกิดจากอุบัติเหตุ การหกล้ม แรงกระแทก หรือภาวะกระดูกพรุนที่ทำให้กระดูกหักได้ง่ายแม้แรงกระแทกไม่มาก และจำเป็นต้องประเมินลักษณะของกระดูกหักเพื่อวางแผนการรักษา
- เอ็นอักเสบ (Tendinitis) เกิดจากเส้นเอ็นระคายเคืองหรืออักเสบ มักสัมพันธ์กับการใช้งานซ้ำ ๆ และทำให้เกิดอาการปวด บวม หรือเคลื่อนไหวได้ลดลงบริเวณเส้นเอ็น
- กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) เป็นความผิดปกติของแนวกระดูกสันหลังที่มีลักษณะโค้งไปด้านข้าง พบบ่อยในช่วงวัยรุ่น
เลือกรักษาโรคกระดูกกับโรงพยาบาลหรือศูนย์ Orthopedic เฉพาะทางที่ไหนดี?
การเลือกโรงพยาบาลหรือ ศูนย์ Orthopedic Surgeon Thailand เฉพาะทาง ควรพิจารณาจากความเชี่ยวชาญของแพทย์ แนวทางการรักษา เครื่องมือที่มี รวมถึงการดูแลต่อเนื่องหลังการรักษา เพื่อให้เหมาะกับอาการและความต้องการของผู้ป่วย โดยมีแนวทางการพิจารณา Orthopedic ดังนี้
- มีแพทย์เฉพาะทางตรงกับอาการ ตรวจสอบว่าโรงพยาบาลมีหมอกระดูกและข้อที่มีความเชี่ยวชาญตรงกับปัญหาที่ต้องการรักษา เช่น ข้อเข่า, สะโพก, กระดูกสันหลัง, มือและแขน, เท้าและข้อเท้า หรือการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา
- มีทางเลือกในการรักษาที่หลากหลาย ควรมีทางเลือกทั้งการรักษาแบบไม่ผ่าตัด เช่น การใช้ยา, การฉีดยา, กายภาพบำบัด, อุปกรณ์พยุง และการผ่าตัดเมื่อมีข้อบ่งชี้
- มีการตรวจวินิจฉัยและเครื่องมือที่เหมาะสม ควรมีอุปกรณ์สำหรับช่วยวินิจฉัยปัญหากระดูกและข้ออย่างเหมาะสม เพื่อให้แพทย์สามารถประเมินสาเหตุและวางแผนการรักษาได้ตรงกับอาการ
- มีทีมสหสาขาที่เกี่ยวข้อง การรักษาบางกรณีอาจต้องทำงานร่วมกันระหว่างศัลยแพทย์กระดูกและข้อ นักกายภาพบำบัด และบุคลากรทางการแพทย์ด้านอื่น ๆ เพื่อดูแลผู้ป่วยตั้งแต่การวินิจฉัย การรักษา ไปจนถึงการฟื้นฟู
- มีระบบติดตามและดูแลหลังการรักษา โดยเฉพาะผู้ที่ต้องผ่าตัดหรือทำกายภาพบำบัด ควรเลือกสถานพยาบาลที่มีการนัดติดตามผลและวางแผนฟื้นฟูอย่างต่อเนื่อง เพื่อประเมินการฟื้นตัวและปรับการรักษาตามอาการ
Orthopedic Smart Center โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ ทางเลือกการดูแลกระดูกและข้อแบบครบวงจร
Orthopedic เป็นศาสตร์ทางการแพทย์ที่ดูแลความผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อ ครอบคลุมทั้งการศัลยกรรมกระดูกและข้อ กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น และโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวของร่างกาย ปัญหาเหล่านี้สามารถเกิดขึ้นได้กับคนทุกช่วงวัย ไม่ว่าจะเป็นการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ การเล่นกีฬา การใช้งานร่างกาย หรือความเสื่อมตามวัย
ด้วยเหตุนี้ การเลือกสถานพยาบาลที่มีทีมแพทย์เฉพาะทางและสามารถดูแลปัญหากระดูกและข้อได้อย่างครอบคลุมจึงมีความสำคัญ โดย Orthopedic Smart Center โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ เป็นศูนย์ดูแลสุขภาพกระดูกและข้อครบวงจร ครอบคลุมการรักษาในหลากหลายอนุสาขา ตั้งแต่ ศัลยศาสตร์กระดูกสันหลัง เวชศาสตร์การกีฬา โรคเท้า ไปจนถึงโรคข้อเข่า พร้อมทีมแพทย์เฉพาะทาง ทีมเวชศาสตร์ฟื้นฟู และนักกายภาพบำบัด เพื่อดูแลผู้ป่วยตั้งแต่การวินิจฉัย การวางแผนรักษา ทั้งแนวทางไม่ผ่าตัดและการผ่าตัด ไปจนถึงการฟื้นฟูร่างกายอย่างต่อเนื่องในรูปแบบ One Stop Service
