ชุดไทยพระราชนิยม มรดกชาติจาก สมเด็จพระพันปีหลวง
เมื่อพูดถึงชุดไทยหลายคนอาจนึกถึงความสง่างามที่บ่งบอกถึงเอกลักษณ์ความเป็นไทยอย่างชัดเจน แต่คุณรู้หรือไม่ว่า ชุดไทยที่เราเห็นในปัจจุบันมีที่มาอย่างไร และใครคือผู้ให้กำเนิด?
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็นที่รักยิ่งและเป็นศูนย์รวมจิตใจของปวงชนชาวไทยมาอย่างยาวนาน ตลอดรัชสมัยที่ทรงครองคู่เคียงข้างพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระองค์ทรงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจเพื่อพสกนิกรอย่างไม่ย่อท้อ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้าน การอนุรักษ์และส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมของชาติ ซึ่งหนึ่งในพระราชมรดกอันล้ำค่าและประจักษ์ชัดที่สุด คือ “ชุดไทยพระราชนิยม”
การถือกำเนิดของ “ชุดไทยพระราชนิยม”
ในพุทธศักราช ๒๕๐๓ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงโดยเสด็จพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ไปทรงเจริญสัมพันธไมตรีกับสหรัฐอเมริกาและประเทศต่าง ๆ ในทวีปยุโรป ทรงตระหนักว่าการปรากฏพระองค์ในฐานะพระราชินีแห่งราชอาณาจักรไทยเปรียบเสมือนตัวแทนของคนทั้งชาติ แต่ในขณะนั้นสตรีไทยยังไม่มีรูปแบบการแต่งกายที่เป็นแบบแผนและแสดงเอกลักษณ์ของชาติที่ชัดเจน
ด้วยพระปรีชาสามารถและพระราชปณิธานอันแรงกล้าในการอนุรักษ์ธรรมเนียมการแต่งกายแบบไทย พระองค์จึงมีพระราชดำริให้ผู้เชี่ยวชาญศึกษารูปแบบการแต่งกายของสตรีไทยในราชสำนักโบราณ แล้วประยุกต์เข้ากับเทคนิคการตัดเย็บแบบสมัยใหม่ จนได้ชุดไทยที่สวมใส่ได้สะดวก เหมาะสมกับยุคสมัย และยังคงความสง่างาม รวมถึงเอกลักษณ์ไทยไว้ได้อย่างกลมกลืน ฉลองพระองค์ชุดไทยที่ทรงออกแบบและพระราชทานชื่อให้เป็นที่รู้จักรวม ๘ แบบ จึงเป็นที่มาของ “ชุดไทยพระราชนิยม”
ซึ่งกลายเป็นต้นแบบชุดประจำชาติของสตรีไทยจนถึงปัจจุบันซึ่งการถือกำเนิดของชุดไทยพระราชนิยม ไม่เพียงแต่เป็นการสร้างแบบแผนการแต่งกายที่เป็นสากลเท่านั้น แต่ยังเป็น จุดเริ่มต้นของการฟื้นฟูและส่งเสริมการผลิตผ้าไหมไทย งานหัตถกรรมพื้นบ้าน และศิลปะการทอผ้าทั่วประเทศ ผ่านโครงการในพระราชดำริ เช่น มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งได้สร้างอาชีพและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในชนบทมาอย่างยาวนาน
ชุดไทยพระราชนิยม ๘ แบบ
Thai Ruean Ton/ ไทยเรือนต้น
ชุดไทยเรือนต้น ตั้งตามชื่อพระตำหนักเรือนต้นในพระราชวังดุสิต เป็นชุดไทยแบบลำลอง ใช้ในโอกาสไม่เป็นทางการ ตัดเย็บด้วยผ้าฝ้ายหรือผ้าไหมลักษณะเป็นผ้านุ่งป้ายยาวจรดข้อเท้า ผ้าลายตามขวางหรือตามยาวก็ได้ เสื้อเป็นคอกลมตื้น ใช้ผ้าสีตามริ้วหรือเชิง จะเป็นสีเดียวกับซิ่นหรือสีตัดกันก็ได้แขนสามส่วน ติดกระดุมหน้าห้าเม็ด ใช้เครื่องประดับ
น้อยชิ้น
Thai Chitralada / ชุดไทยจิตรลดา
ชุดไทยจิตรลดา ตั้งตามชื่อพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน เป็นชุดที่ใช้ในเวลากลางวัน ลักษณะทั่วไปคล้ายกับชุดไทยเรือนต้น ต่างกันตรงคอเสื้อที่มีขอบตั้ง แขนยาวจรดข้อมือ ผ้านุ่งป้ายเป็นผ้าไหมยกดอกมีเชิงหรือยกดอกทั้งตัว ใช้เครื่องประดับตามควร
Thai Amarin/ชุดไทยอมรินทร์
ชุดไทยอมรินทร์ ตั้งตามชื่อพระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยมไหยสูรยพิมาน ในพระบรมมหาราชวัง ใช้ในงานพระราชพิธี
และงานพิธีกลางคืนมีลักษณะเหมือนชุดไทยจิตรลดาแต่ตัดเย็บด้วยผ้ายกไหมที่มีทองแกมหรือยกทองทั้งตัวความสวยงามอยู่ที่เนื้อผ้าและเครื่องประดับ
Thai Boromphiman/ชุดไทยบรมพิมาน
ชุดไทยบรมพิมาน ตั้งตามชื่อพระที่นั่งบรมพิมานในพระบรมมหาราชวัง ใช้ในงานพระราชพิธีและงานพิธีกลางคืน เสื้อแขนยาวคอกลมมีขอบตั้ง ตัวเสื้อและผ้านุ่งติดกันเป็นชุดเดียว ตัดเย็บด้วยผ้าไหมที่มีทองแกมหรือยกทองทั้งตัวก็ได้ นุ่งจีบแล้วใช้เข็มขัดไทยคาด
Thai Chakri/ชุดไทยจักรี
ชุดไทยจักรี ตั้งตามชื่อพระที่นั่งจักรีมหาปราสาทในพระบรมมหาราชวัง ใช้ในงานพิธีกลางคืน ท่อนบนเปิดไหล่หนึ่งด้าน
เป็นสไบปักหรือไม่ปักก็ได้ตัดเย็บติดกับท่อนล่าง ซึ่งเป็นผ้านุ่งจีบ เป็นผ้าไหมยกทองทั้งตัวหรือยกเฉพาะเชิงก็ได้
Thai Dusit/ชุดไทยดุสิต
ชุดไทยดุสิต ตั้งตามชื่อพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาทในพระบรมมหาราชวัง ใช้ในงานพิธีเต็มยศกลางคืนตัดเย็บด้วยผ้ายกไหมหรือยกทอง ผ้านุ่งจีบ เสื้อคอกว้างไม่มีแขน ปักด้วยดิ้นเงินดิ้นทองหรือลูกปัด
Thai Siwalai/ชุดไทยศิวาลัย
ชุดไทยศิวาลัย ตั้งตามชื่อพระที่นั่งศิวาลัยมหาปราสาทในพระบรมมหาราชวัง ใช้ในงานพระราชพิธีทั้งเวลา
กลางวันและกลางคืน เป็นชุดแบบเดียวกับชุดไทยบรมพิมานแต่ห่มสะพักทับอีกชั้นหนึ่ง
Thai Chakraphat/ชุดไทยจักรพรรดิ
ชุดไทยจักรพรรดิ ตั้งตามชื่อพระที่นั่งจักรพรรดิพิมานในพระบรมมหาราชวัง ใช้ในงานพิธีเต็มยศกลางคืน
ท่อนบนห่มผ้าสองชั้น ชั้นในมักเป็นสไบจีบ และห่มสะพักทับผ้านุ่งยกทอง จีบแบบเดียวกับชุดไทยจักรี คาดเข็มขัดและ
ใส่เครื่องประดับเข้าชุดกัน
อย่างไรตลอดเกือบ 7 ทศวรรษ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงใช้ศิลปะ วัฒนธรรม เป็นเครื่องมือในการ พัฒนาคุณภาพชีวิตและสร้างความภาคภูมิใจในความเป็นชาติไทย
เหล่าพสกนิกรต่างน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้นอันหาที่สุดมิได้ ที่ได้ทรงอุทิศพระวรกายและพระราชหฤทัยในการปฏิบัติพระราชกรณียกิจนานัปการมาตลอดพระชนม์ชีพ เพื่อความรุ่งเรืองของประเทศและความสุขสวัสดีของประชาชนตลอดมา
