ย้อนดูข้อกฎหมาย “ปล่อยปละละเลย” ผู้ปกครอง ต้องรับโทษอย่างไร?
บทเรียนราคาแพงที่ทุกครอบครัวต้องฟัง “เด็กกระทำผิด” พ่อแม่และผู้ปกครอง ปฏิเสธความรับผิดชอบไม่ได้ ย้อนดูข้อกฎหมาย “ปล่อยปละละเลย” โทษหนักถึงขั้นติดคุก และต้องร่วมชดใช้ค่าสินไหมทดแทนเต็ม ๆ
จากกรณีโศกนาฏกรรม เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2026 เมื่อรถกระบะพุ่งชนคณะพระธุดงค์ที่ จ.มุกดาหาร ส่งผลให้มีพระสงฆ์ได้รับบาดเจ็บสาหัสและมรณภาพในที่เกิดเหตุเป็นจำนวนมาก ซึ่งต่อมาได้ทราบว่าผู้ขับขี่คือเด็กชายอายุ 11 ปี ที่ได้แอบขโมยรถกระบะของครอบครัวออกมาขับเล่น ก่อนจะเสียหลักพุ่งชนขบวนพระสงฆ์ที่กำลังเดินธุดงค์อยู่ริมทาง
เหตุการณ์นี้นำมาซึ่งคำถามสำคัญ ในเมื่อผู้ก่อเหตุยังเป็นเด็กและเยาวชนที่ไม่ต้องรับโทษทางอาญาตามกฎหมาย (เนื่องจากประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 73 ยกเว้นโทษให้เด็กอายุไม่เกิน 12 ปี) แล้ว พ่อแม่และผู้ปกครองจะต้องร่วมรับผิดชอบและระวังโทษอย่างไรบ้าง?
โทษทางอาญา
หลายคนอาจสงสัยว่า ในเมื่อขับรถชนคนตายตามมาตรา 291 แล้ว ตัวเด็กจะถูกลงโทษอย่างไร? คำตอบคือ “เด็กไม่ต้องรับโทษอาญา” (เนื่องจากประเทศไทยมีการแก้ไขประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 29) พ.ศ. 2565 ขยายเกณฑ์อายุเด็กที่ไม่ต้องรับโทษอาญาจากเดิม 10 ปี เป็น 12 ปี) ได้แบ่งระดับความรับผิดชอบของเด็กไว้ชัดเจน ดังนี้
เด็กอายุยังไม่เกิน 12 ปี (มาตรา 73): กฎหมายบัญญัติไว้ชัดเจนว่า ไม่ต้องรับโทษอาญา และเนื่องจากเคสนี้เด็กอายุ 11 ปี จึงเข้าข่ายมาตรา นี้เต็ม ๆ ทำให้ตัวเด็กไม่ต้องรับโทษจำคุกหรือปรับใด ๆ ทั้งสิ้น
เด็กอายุกว่า 12 ปี แต่ไม่เกิน 15 ปี (มาตรา 74): สำหรับมาตรานี้ จะไม่เข้าข่ายในเคสนี้ เพราะเป็นเกณฑ์ของเด็กที่โตกว่า (อายุ 12-15 ปี) ซึ่งแม้กฎหมายจะบอกว่าไม่ต้องรับโทษอาญาเหมือนกัน แต่ศาลจะมีอำนาจสั่งมาตรการพิเศษกับตัวเด็กได้ เช่น การส่งตัวเข้าสถานพินิจฯ หรือโรงเรียนดัดสันดาน
บทลงโทษงฐานปล่อยปละละเลย
ตาม พ.ร.บ. คุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 มาตรา 26 (3) มีข้อห้ามเด็ดขาดไม่ให้ผู้ปกครอง “ปล่อยปละละเลย” ให้เด็กประพฤติตนไม่สมควร หรือน่าจะก่อให้เกิดการกระทำผิดกฎหมาย การที่ผู้ปกครองจัดเก็บกุญแจรถไม่มิดชิด หรือชะล่าใจปล่อยให้เด็กอายุ 11 ปีที่ไม่มีใบขับขี่และยังไม่มีความพร้อม สามารถเข้าถึงสิ่งอันตรายอย่างรถยนต์จนนำออกไปขับชนคนตาย (ตามมาตรา 291) ถือเป็นการปล่อยปละละเลยอย่างร้ายแรง ซึ่งบทลงโทษผู้ปกครองต้องระวางโทษ จำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (ตามมาตรา 78)
สิ่งที่พ่อแม่และผู้ปกครองต้องชดใช้
แม้ในทางอาญาตัวเด็กจะได้รับการยกเว้นโทษ แต่ในทางแพ่ง ผู้ปกครองกฎหมายล็อกตัวไว้ให้ปฏิเสธความรับผิดชอบไม่ได้ เพราะตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 429 บัญญัติไว้ว่า บิดามารดาหรือผู้ปกครองของบุคคลผู้เยาว์ จำต้องร่วมกันรับผิดชอบในผลแห่งละเมิดซึ่งผู้เยาว์ได้กระทำไป เช่น ค่าปลงศพและค่าใช้จ่ายในการทำศพของพระสงฆ์ที่มรณภาพ,ค่ารักษาพยาบาลของพระสงฆ์ที่ได้รับบาดเจ็บ,ค่าขาดไร้อุปการะ (กรณีที่พระสงฆ์รูปนั้นมีบิดามารดาที่ชราภาพต้องดูแลเลี้ยงดู ) รวมถึง ค่าเสียหายต่อทรัพย์สินทั้งหมดที่เกิดขึ้นจากอุบัติเหตุ
ขณะที่ความผิดทางอาญาตาม พ.ร.บ.คุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 ผู้ปกครองอาจถูกดำเนินคดีฐาน “บังคับ ขู่เข็ญ ชักจูง ส่งเสริม หรือยินยอมให้เด็กประพฤติตนไม่สมควร” (การปล่อยให้เด็กไม่มีใบขับขี่ขับรถ) มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน หรือปรับไม่เกิน 30,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
