เบื้องหลังกว่าจะเป็น ‘พระเมรุมาศ’ สถาปัตยกรรมชั่วคราวในพระราชพิธีถวายพระเพลิง

สถาปัตยกรรมชั่วคราวในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

เปิดประวัติศาสตร์และความหมายของ “ราชรถ” และ “ราชยาน”

วันที่ ๒๖ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ ที่จะถึงนี้ ในริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร นอกจากเครื่องประกอบพระอิสริยยศที่ปรากฏในริ้วขบวน อย่างฉัตร เครื่องสูง รูปเทวดา และรูปสัตว์หิมพานต์ ฯลฯ ยังมีราชรถ ราชยาน ที่ถือเป็นสิ่งสำคัญมากเช่นกันในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ซึ่งการอัญเชิญพระบรมศพสู่พระเมรุมาศ ณ ท้องสนามหลวง ประกอบด้วยริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ต้องบูรณะและตกแต่งราชรถ ราชยาน ให้พร้อมสำหรับอัญเชิญพระบรมศพ พระบรมอัฐิ และพระบรมราชสรีรางคาร รวมทั้งซักซ้อมการเคลื่อนขบวนให้งดงามประหนึ่งราชรถเคลื่อนบนหมู่เมฆเพื่อส่งเสด็จสู่สรวงสวรรค์ ราชรถ ราชยาน เป็นหนึ่งในเครื่องประกอบพระราชอิสริยยศของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงฐานานุศักดิ์ที่แตกต่างกัน ซึ่งการใช้ราชรถ ราชยาน ในราชสำนักนั้นมีมาตั้งแต่โบราณกาล ปรากฏหลักฐานชัดเจนในสมัยอยุธยา และเป็นราชประเพณีสืบเนื่องต่อมาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ในสมัยอยุธยามีหลักฐานกล่าวถึงการใช้ราชรถในพระราชพิธีต่างๆ เช่น การอัญเชิญผ้าพระกฐิน การอัญเชิญพระราชสาสน์จากพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศส ในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เมื่อพุทธศักราช 2230 เดิมทีมีโรงเก็บราชรถในพระราชวัง แต่ถูกเพลิงไหม้ไปสิ้นเมื่อครั้งเสียกรุงครั้งที่ 2 และในสมัยกรุงธนบุรีไม่ปรากฏว่ามีการสร้างราชรถเพื่อใช้ในการพระเมรุ เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงสถาปนากรุงเทพฯเป็นราชธานีในพุทธศักราช 2325 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้สร้างราชรถขึ้นมา 7 องค์ เพื่อถวายพระเพลิงพระอัฐิสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนกในพุทธศักราช 2339 […]

หาคำตอบ ทำไมราวบันไดประดับพระเมรุมาศต้องเป็นนาค

ใกล้เข้ามาทุกที สำหรับวันที่คนไทยทั้งชาติต้องร่ำไห้ทั้งแผ่นดิน ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ซึ่งที่ผ่านมาหลายคนได้รับข่าวสารเกี่ยวกับงานพระราชพิธีครั้งนี้หลากหลายด้วยกัน ทั้งข้อมูลเกี่ยวกับองค์ประกอบในริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ การแต่งกายของทหารในริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ หรือแม้แต่คำศัพท์และเพลงที่ใช้ในช่วงพระราชพิธีก็มีข้อมูลให้ศึกษาทั้งหมด วันนี้แพรวดอทคอมก็มีอีกเรื่องที่สำคัญไม่ต่างจากเรื่องก่อนหน้านี้ที่ได้นำเสนอไปแล้ว เพราะเป็นข้อมูลของราวบันไดที่ใช้ประดับพระเมรุมาศ หลายคนอาจได้เห็นภาพแล้วว่าราวบันไดมีนาคประดับอยู่ด้วยกันถึง 4 แบบ แล้วทำไมต้องเป็นนาคล่ะ สงสัยกันไหม วันนี้เรานำคำตอบจากเว็บไซต์ kingrama9.th มาไขข้อข้องใจให้แล้ว ตามความเชื่อในคติพุทธ พญานาคเปรียบเป็นสัญลักษณ์ของสายน้ำ และเสมือนดั่งสะพานสายรุ้งเชื่อมโลกมนุษย์กับโลกสวรรค์ โดยภพภูมิของพญานาคคือเทพกึ่งสัตว์ อันเป็นที่มาของประติมากรรมราวบันไดนาคประดับพระเมรุมาศ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ซึ่งประติมากรรมบันไดนาคทั้งหมด 4 แบบอยู่บนพระเมรุมาศทั้ง 4 ชั้น โดยบันไดนาคในแต่ละชั้นมีลักษณะแตกต่างกันตามความสำคัญและระดับชั้นบารมีของนาค ซึ่งผู้ออกแบบสื่อให้เห็นถึงการลดละกิเลสสู่ความเป็นเทพในชั้นที่สูงขึ้น   ภาพและข้อมูล : kingrama9.th  

กษัตริย์จิกมีแห่งภูฏาน แจ้งร่วมพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ 9

ยังคงตามรอยพระบาท ทอดพระเนตรในหลวงรัชกาลที่ 9 เป็นต้นแบบในการปกครองประเทศและประชาชน สำหรับ กษัตริย์จิกมีแห่งภูฏาน หรือสมเด็จพระราชาธิบดีจิกมี เคเซอร์ นัมเกล วังชุก ที่ได้เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมเยียนประชาชนในภูฏานทั่วทุกพื้นที่ หรือแม้แต่แขกบ้านต่างเมืองเช่น รัฐมนตรีต่างประเทศอินเดีย ดร.เอส ไจรสการ์ ที่ได้มาเยือนภูฏาน 3 วันเมื่อต้นเดือนตุลาคม 2560 กษัตริย์จิกมีก็ได้ทรงวางพระองค์ต้อนรับอย่างเป็นกันเอง ไม่ถือตัว

ทำด้วยหัวใจ “ชุลีวัลย์” ผู้อยู่เบื้องหลังการสร้างพระราเชนทรยานน้อยเพื่อพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ

จากที่เราได้นำเสนอเกี่ยวกับคำศัพท์ในพระราชพิธีอันสำคัญของเดือนนี้ไปแล้ว วันนี้ทางแพรวดอทคอมจะนำข้อมูลจากเว็บไซต์ kingrama9.th ที่เกี่ยวกับการออกแบบและจัดสร้างพระราเชนทรยานน้อยมาบอกกล่าวให้ได้ทราบกัน เพราะเมื่อเราได้เห็นริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ ๙ ในวันที่ 26 ตุลาคม นี้ จะได้เกิดความเข้าใจว่าในริ้วขบวนมีองค์ประกอบอะไรบ้าง และแต่ละองค์ประกอบเป็นอย่างไร ซึ่งวันนี้จะเป็นเรื่องราวของการจัดสร้างพระราเชนทรยานน้อย โดยนายช่างศิลปกรรม สำนักช่างสิบหมู่ ที่ได้บอกไว้ว่างานนี้ ทำด้วยใจ เป็นมากกว่าหน้าที่ งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร กระทรวงวัฒนธรรมได้กำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการจัดสร้างพระเมรุมาศ สิ่งปลูกสร้างประกอบพระเมรุมาศ ตลอดจนการบูรณปฏิสังขรณ์ราชรถและพระยานมาศ โดยในการจัดสร้างพระราเชนทรยานน้อย อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคาร ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ได้มอบหมายให้สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร รับผิดชอบในการออกแบบและจัดสร้างพระราเชนทรยานน้อย คุณชุลีวัลย์ วงศ์บุญ นายช่างศิลปกรรม สำนักช่างสิบหมู่ หนึ่งในทีมงานออกแบบและจัดสร้างพระราเชนทรยานน้อย เปิดเผยว่า ตนเองเรียนจบสาขาวิชาศิลปะไทยจากวิทยาลัยช่างศิลป โดยเริ่มงานที่สำนักช่างสิบหมู่เมื่อปี พ.ศ. 2551 แม้ในขณะนั้นคุณชุลีวัลย์จะมีอายุเพียง 21 ปี แต่ด้วยความรักในศิลปกรรมของชาติ จึงตั้งใจฝึกฝนฝีมือ สั่งสมประสบการณ์จากการลงมือปฏิบัติ ทั้งงานออกแบบและงานแกะสลักไม้ จนได้รับความไว้วางใจให้ปฏิบัติงานในงานพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี และสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก คุณชุลีวัลย์บอกเล่าถึงความรู้สึกครั้งแรกว่า พอได้รับมอบหมายให้ออกแบบ […]

ริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศตามโบราณราชประเพณี ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ

ก่อนที่จะถึงวันที่ ๒๖ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร แพรวดอทคอม จะพาทุกคนมาเรียนรู้เรื่องการอัญเชิญพระบรมศพจากพระบรมมหาราชวังไปสู่พระเมรุมาศตามแบบสมัยโบราณ ซึ่งจะอัญเชิญไปด้วยขบวนพระบรมราชอิสริยยศอย่างสมพระเกียรติ จึงถือเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจสำหรับคนไทยทุกคน เพราะอีกไม่กี่วันก็จะถึงวันสำคัญที่พวกเราชาวไทยจะไม่มีวันลืม จึงหยิบยกข้อมูลจากหนังสือราชรถ ราชยาน ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ กรมศิลปากร ศูนย์ข้อมูลข่าวสาร สํานักพระราชวัง มาให้เรียนรู้เรื่องริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศตามโบราณราชประเพณี ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพกัน พระมหากษัตริย์ไทยผู้ทรงทศพิธราชธรรม มีพระมหากรุณาธิคุณอย่างใหญ่หลวงต่อประเทศชาติ ทรงได้รับการยกย่องเป็นสมมติเทพ กล่าวคือ เป็นเทวดาจุติลงมาอุบัติบนโลกมนุษย์ ครั้นเมื่อสวรรคตเท่ากับเป็นการเสด็จกลับสู่สรวงสวรรค์ พระราชพิธีอันเกี่ยวเนื่องกับพระบรมศพจึงถือเป็นการถวายพระเกียรติยศสูงสุดตามโบราณราชประเพณีการถวายพระเพลิงพระบรมศพ เพื่อน้อมส่งเสด็จพระมหากษัตริย์สู่สวรรคาลัย โดยอัญเชิญพระบรมโกศทรงพระบรมศพออกจากพระบรมมหาราชวัง ประดิษฐานบนพระมหาพิชัยราชรถ เคลื่อนสู่มณฑลพิธีท้องสนามหลวง อัญเชิญพระบรมโกศเวียนรอบพระเมรุมาศ จากนั้นจึงอัญเชิญพระบรมโกศขึ้นประดิษฐานเหนือพระจิตกาธาน แล้วจึงถวายพระเพลิง วันรุ่งขึ้นอัญเชิญพระบรมอัฐิและพระบรมราชสรีรางคารจากพระเมรุมาศไปประดิษฐานในพระบรมมหาราชวัง การอัญเชิญพระบรมศพจากพระบรมมหาราชวังไปสู่พระเมรุมาศ หรืออัญเชิญพระบรมอัฐิจากพระเมรุมาศมาสู่พระบรมมหาราชวัง พระบรมราชสรีรางคารไปบรรจุหรือลอยพระอังคาร ตามโบราณกาลจะอัญเชิญไปด้วยขบวนพระบรมราชอิสริยยศ ซึ่งเรียกว่า “ริ้วขบวน” ซึ่งในแต่ละริ้วขบวนมีคนหาม คนฉุดชักจำนวนมาก พร้อมด้วยเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศ ได้แก่ เครื่องสูง พระกลด บังสูรย์ พัดโบก บังแทรก พุ่มเงิน พุ่มทอง จามร พระอภิรุมชุมสาย แวดล้อมตามพระราชฐานันดรศักดิ์แห่งพระบรมศพหรือพระศพนั้นๆ พรั่งพร้อมด้วยเครื่องประโคม เช่น สังข์แตร […]

๒๔ คำศัพท์ควรรู้ในช่วงพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ

ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เราคนไทยควรใช้คำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับพระราชพิธีให้ถูกต้อง ถึงแม้จะเป็นเหตุการณ์ที่คนไทยไม่เคยเจอและไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้นก็ตาม แต่ตอนนี้คงต้องเดินหน้าต่อไป ไม่ว่าอย่างไรในฐานะคนไทยควรรู้คำศัพท์ที่สำคัญเหล่านี้ไว้เพื่อความเข้าใจที่ตรงกัน เพราะช่วงเดือนตุลาคมปี ๒๕๕๙ คำศัพท์ต่างๆ เกี่ยวกับพระราชพิธีทำให้หลายคนสับสนอยู่ไม่น้อย ทั้งคำอ่านและความหมาย ในเดือนนี้ที่ต้องได้รับฟัง ได้เห็นคำศัพท์ในพระราชพิธีอีกครั้ง แพรวดอทคอมเลยนำข้อมูลจากเว็บไซต์ kingrama9.th ที่ได้บอกคำศัพท์น่ารู้ให้เราทราบ ต่อไปถ้าหากได้ยินหรือเห็นคำศัพท์ก็คงเข้าใจได้ไม่ยากแล้ว และทั้งนี้ยังมีประโยชน์ต่อการรับรู้ข่าวสารของผู้ที่ได้ศึกษาด้วย คำศัพท์ควรรู้มี ๒๔ คำ ดังนี้     ข้อมูล : kingrama9.th ภาพ : kingrama9.th  

ความหมายที่ซ่อนอยู่ของ “ไม้จันทน์หอม” ที่ถูกใช้ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ

หลังจากมีการประกอบพิธีตัดต้นไม้จันทน์หอม จำนวน 12 ต้น สำหรับนำไปใช้ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช หลายคนคงจะสงสัยว่าทำไมต้องเป็นต้นไม้จันทร์หอม? และมีวิธีเลือกจากอะไร? วันนี้เรามีคำตอบมาเฉลยกันค่ะ

50 ศิลปินแห่งชาติ ร่วมจรดพู่กันสร้างผลงาน นิทรรศการ “ร.๙ ในหลวงในดวงใจนิรันดร”

มากกว่า 50 ผลงาน รังสรรค์จากปลายพู่กันจาก 50 ศิลปินแห่งชาติ และศิลปินชั้นแนวหน้า ที่ร่วมใจสร้างผลงานศิลปะอันทรงคุณค่า ผ่านนิทรรศการศิลปกรรม “ร.๙ ในหลวงในดวงใจนิรันดร”

ขั้นตอนฉลุลายเฟื่องผ้าทองย่น ศิลปะงานช่างไทย ทำสุดฝีมือเพื่อในหลวงรัชกาลที่ 9

ศิลปะการฉลุลายเฟื่องผ้าทองย่น สาบสีสอดแวว อีกหนึ่งงานศิลปะฝีมือช่างไทยที่มีความสำคัญ ซึ่งได้ถูกนำมาใช้ในการตกแต่งสถาปัตยกรรมต่างๆ ของพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

จารึกประวัติศาสตร์ ตุลาฯมหาโศก แสตมป์พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ รัชกาลที่ 9

ข่าวคราวเรื่องการสร้างพระเมรุสำหรับ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร มีมาให้ประชาชนได้รับทราบกันอย่างต่อเนื่อง

keyboard_arrow_up
error: Content is protected !!